İklim kriziyle mücadele için 'altın pasaport' hamlesi: Nauru 85 ülkeye vizesiz erişim sunuyor

Pasifik Okyanusu'nun küçük ada ülkesi Nauru, iklim değişikliğinin yarattığı tehditlerle başa çıkabilmek amacıyla tartışmalı bir adım attı. Ülke, yükselen deniz seviyesi nedeniyle risk altındaki toplulukları daha güvenli bölgelere taşımak için finansman arayışına girerek "yatırım karşılığı vatandaşlık" programını hayata geçirdi.

90 Bin Dolara Vatandaşlık

"Altın pasaport" olarak anılan uygulama kapsamında 90 bin dolar ödeyen yabancı yatırımcılar Nauru vatandaşlığı kazanabiliyor. Normal koşullarda tek bir başvuru sahibi için belirlenen ücret 115 bin dolar olmasına rağmen, sınırlı süreli kampanya sayesinde bu rakam 90 bin dolara kadar indirildi.

Programa göre pasaport sahipleri; Singapur, Hong Kong ve çok sayıda diğer destinasyon da dahil olmak üzere 85'ten fazla ülkeye vizesiz veya kapıda vizeyle giriş yapabilme ayrıcalığına sahip oluyor. Ancak vatandaşlık alan kişilere ülke sınırları içerisinde arazi edinme hakkı tanınmıyor.

İklim Krizi Projelerine Finansman

Geçtiğimiz yılın başında yürürlüğe giren program, ada ülkesinin en büyük sorunlarından birine çözüm bulmayı amaçlıyor. Yalnızca yaklaşık 21 kilometrekare yüzölçümüne sahip Nauru'da yıllarca süren fosfat madenciliği iç kesimlerin büyük bölümünü kullanılamaz hale getirmiş durumda. Nüfusun önemli bir kısmı kıyı şeridinde yaşadığından, deniz seviyesindeki yükseliş doğrudan bir tehdit oluşturuyor.

Hükümet, nüfusun ve altyapının daha yüksek rakımlı bölgelere taşınmasını öngören projenin ilk aşaması için 60 milyon dolardan fazla kaynağa ihtiyaç duyulduğunu açıkladı. Vatandaşlık programından elde edilecek gelirin bu maliyetin önemli bir kısmını karşılaması hedefleniyor.

Güvenlik Önlemleri Sıkılaştırıldı

Yatırım karşılığı vatandaşlık uygulamaları, uzun süredir kara para aklama ve suç örgütleri tarafından istismar edilebileceği gerekçesiyle uluslararası alanda eleştiriliyor. Nauru hükümeti bu endişelere yanıt olarak dört aşamalı güvenlik incelemesi, sürekli izleme mekanizması ve gerektiğinde vatandaşlığın iptal edilmesini sağlayan düzenlemeleri devreye aldı.

Yetkililer, kriterleri karşılamayan çok sayıda başvurunun reddedildiğini bildirirken, kesin sayıyı açıklamaktan kaçındı. Bugüne kadar 120'den fazla kişiye vatandaşlık verildiği belirtildi.

Bu önlemler, Nauru'nun 2000'li yılların başında yürüttüğü ve suç bağlantılı kişilerin pasaport edindiği yönündeki iddiaların ardından sonlandırılan eski vatandaşlık programının yaralarını sarmayı amaçlıyor.

Destek ve Eleştiri Bir Arada

Programın savunucuları, elde edilen gelirin iklim projeleri için hayati önem taşıdığını ve ada ülkesinin geleceği açısından vazgeçilmez olduğunu vurguluyor. Eleştirmenler ise güvenlik risklerinin yanı sıra vatandaşlığın pazarlanmasının yarattığı etik sorunlara dikkat çekiyor. Nauru hükümeti ise sıkı denetim mekanizmalarıyla bu eleştirileri bertaraf etmeye çalışıyor.